Rosacea

Wat is rosacea?

Rosacea is een chronische, inflammatoire huidaandoening die zich kenmerkt door roodheid (erytheem en flushing), zichtbare bloedvaatjes, bultjes en puistjes in het gezicht. De aandoening komt vooral voor op de wangen, neus, kin en voorhoofd. Rosacea wordt vaak verward met acne, maar er zijn belangrijke verschillen: bij rosacea ontbreken mee-eters (comedonen) en kan de huid gevoelig, branderig of stekend aanvoelen. In sommige gevallen kan rosacea leiden tot verdikking van de huid, vooral op de neus (rhinophyma). Rosacea heeft vaak ook een psychische impact door de zichtbaarheid en de gevoeligheid van de huid.

Hoe wordt rosacea behandeld?

Wij bieden verschillende behandelingen om de huidkwaliteit te verbeteren bij rosacea. De behandeling begint met een uitgebreide beoordeling door de arts, een gedegen diagnose en een huidanalyse met de Visia®. De behandeling is gericht op de klinische kenmerken van rosacea die op de voorgrond staan, zoals roodheid of pukkeltjes en puistjes. Wij bieden de volgende behandelopties:

  • Microtox met botuline toxine type A voor vermindering van roodheid
  • Elektrocoagulatie van fijne bloedvaatjes (teleangiëctasieën)
  • Behandeling met topische medicatie, zoals ivermectine en azelaïnezuur
  • Behandeling met orale medicatie, zoals doxycycline en isotretinoïne
  • Zorgvuldig geselecteerde chemische peelings (niet elke peeling is geschikt)
  • Medische microneedling voor verbetering van de huidstructuur
  • Persoonlijk huidverzorgingsplan met adequate bescherming tegen UVA en UVB
  • Elegante camouflerende producten

Afhankelijk van de ernst van de rosacea kan een combinatie van behandelingen worden ingezet. Daarnaast adviseren wij leefstijlmaatregelen om triggers te vermijden, zoals het beperken van alcohol, pittig eten, extreem hete dranken en direct zonlicht. Wij bieden geen laser- of IPL-behandelingen.

Hoe ontstaat rosacea?

De exacte oorzaak van rosacea is niet volledig bekend, maar er spelen verschillende factoren een rol:

  • Overgevoeligheid van de bloedvaten: De bloedvaatjes in de huid verwijden zich te snel en blijven langer openstaan, wat leidt tot roodheid en warmtegevoel. Dit kan ontstaan door ontsteking of door een te gevoelige communicatie tussen de zenuwen en bloedvaten in de huid. Microtox met botuline toxine type A kan helpen om roodheid te verminderen en de bloedvaten minder reactief te maken. Brimonidine gel (Mirvaso®) kan roodheid en blozen tijdelijk verminderen (ongeveer 8 uur).
  • Ontstekingsreactie: Er is sprake van een verhoogde gevoeligheid van het immuunsysteem, wat kan bijdragen aan ontstekingen in de huid. Orale en topische medicatie kan de ontsteking remmen, zoals doxycycline, ivermectine, azelaïnezuur en isotretinoïne. Indirect kan dit ook roodheid verminderen.
  • Mijten: Demodex folliculorum is een huidmijt die van nature op de huid leeft en in grotere aantallen wordt aangetroffen bij mensen met rosacea, wat de huidreactie kan versterken. Ivermectine crème (Soolantra®) kan deze mijt doden.
  • Hormonale en omgevingsfactoren: Stress, temperatuurwisselingen, UV-straling, pittig eten, alcohol en bepaalde cosmetica kunnen rosacea verergeren. Goede bescherming tegen zonlicht is daarom belangrijk.
  • Overmatige talgproductie en abnormale groei van bindweefsel en talgklieren: In gevorderde gevallen van rosacea kan verdikking van de huid optreden, met name op de neus (rhinophyma). Ontstekingsremmende medicatie, chirurgie en laserbehandelingen (CO₂ of Erbium:YAG) kunnen hierbij helpen.

Welke klachten geeft rosacea?

Rosacea kan zich op verschillende manieren uiten, afhankelijk van de ernst van de aandoening. Bij sommige mensen kunnen de klachten wisselend aanwezig zijn, met perioden van verergering (opvlammingen) en perioden waarin de huid rustiger is.

De meest voorkomende klachten zijn:

  • Aanhoudende roodheid (erytheem), vooral op de wangen, neus, kin en voorhoofd
  • Blijvend zichtbare bloedvaatjes (couperose of teleangiëctasieën)
  • Blozen (flushing) bij blootstelling aan triggers zoals warmte
  • Puistjes en bultjes (papels en pustels)
  • Branderig, jeukend, prikkend of pijnlijk gevoel in de huid
  • Droge of trekkerige huid

Daarnaast treden er bij ongeveer twee derde van de patiënten oogklachten op, zoals een zandkorrelgevoel en droge, tranende en branderige ogen.

Bij wie komt rosacea voor?

Rosacea is een veelvoorkomende huidaandoening die bij ongeveer 5% van de bevolking voorkomt. Rosacea kan bij iedereen voorkomen, maar komt het meest voor bij:

  • Volwassenen tussen de 30 en 60 jaar
  • Mensen met een lichte huid (Fitzpatrick huidtype I en II)
  • Mensen met een familiegeschiedenis van rosacea, wat wijst op een genetische aanleg

Rosacea komt waarschijnlijk vaker voor bij vrouwen, waarbij hormonale factoren, zoals de overgang, de klachten beïnvloeden. Mannen hebben echter vaker last van rhinophyma.

Hoe ziet rosacea eruit?

Rosacea verschijnt meestal in het midden van het gezicht en kan verschillende vormen aannemen, die naast elkaar kunnen voorkomen:

  • Teleangiëctatische rosacea: Voortdurende roodheid en zichtbare bloedvaatjes (couperose).
  • Papulopustuleuze rosacea: Bultjes (papels) en puistjes (pustels) die lijken op acne, maar zonder mee-eters. Door de ontstekingen is de huid vaak ook rood en reactief.
  • Phymateuze rosacea: Verdikking van de huid, met name op de neus (rhinophyma), waardoor deze vergroot en hobbelig wordt.
  • Oculaire rosacea: Teleangiëctasieën op de ooglidranden en ontstekingen van de ogen (conjunctivitis of scleritis) en oogleden (blefaritis).
  • Morbus Morbihan: Chronische, langdurige zwelling (lymfoedeem) van het gezicht, vooral rond de ogen en op de wangen. De huid voelt dik en stug aan en de zwelling verdwijnt niet vanzelf.
  • Granulomateuze rosacea: Harde, geelbruine tot roodbruine bultjes op de huid. Dit kan leiden tot permanente verdikking van de huid. Lupus miliaris disseminatus faciei wordt vaak beschouwd als een variant van granulomateuze rosacea, waarbij kleine, roodbruine bultjes ontstaan, vooral rond de ogen en neus.
  • Rosacea fulminans: Een plotselinge, heftige ontstekingsreactie in het gezicht met grote, pijnlijke puisten en diepe ontstekingen. Dit komt vaker voor bij vrouwen en kan samenhangen met hormonale veranderingen, zoals tijdens de zwangerschap.

Deze varianten van rosacea kunnen naast elkaar voorkomen en variëren in ernst per persoon. Een juiste diagnose en gerichte behandeling zijn essentieel voor het beheersen van de klachten.

Hoe wordt de diagnose gesteld?

De diagnose rosacea wordt meestal gesteld op basis van het klinische beeld: de arts beoordeelt de huid en kijkt naar de verdeling van de roodheid, bloedvaatjes en ontstekingen. Soms wordt aanvullend onderzoek gedaan om andere huidaandoeningen uit te sluiten.

Rosacea kan lijken op:

  • Acne
  • Contactallergisch eczeem
  • Periorale dermatitis
  • Lupus erythematosus
  • Seborroïsch eczeem.

Teleangiëctasieën komen ook vaak voor bij:

  • Een zonbeschadigde huid (degeneratio cutis praesenilis actinica)
  • Actinische keratose.