Actinische keratose, ook wel zonschade genoemd, is een aandoening van de huid waarbij de verhoorning en uitrijping van huidcellen verstoord raakt door langdurige blootstelling aan de zon. Dit leidt tot ruwe, rode, schilferende plekjes op door de zon beschadigde huid. Actinische keratose wordt beschouwd als een vroeg voorstadium van plaveiselcelcarcinoom, een vorm van huidkanker.
Behandeling is niet altijd noodzakelijk, maar kan gewenst zijn vanwege jeuk- of pijnklachten, cosmetische bezwaren of zorgen over progressie naar huidkanker. De keuze van behandeling hangt af van de grootte, uitgebreidheid en locatie van de huidafwijkingen. Bij Kliniek Ebbelaar ligt de nadruk op de cosmetische verbetering van de actinisch beschadigde huid. Wij bieden de volgende behandelingen:
Ook topicale behandelingen kunnen worden ingezet, zoals crèmes met imiquimod (Aldara®), 5-fluorouracil (Efudix®) of Tirbanibuline (Klisyri®) die het afweersysteem stimuleren of abnormale cellen vernietigen. Om nieuwe actinische keratosen te voorkomen en het risico op verdere zonneschade en huidkanker te verkleinen, is het essentieel om goede zonbescherming toe te passen. Dit omvat het dagelijks gebruik van een breedspectrum zonnebrandcrème met een hoge SPF, het dragen van beschermende kleding en het vermijden van overmatige blootstelling aan de zon, vooral tijdens de piekuren. Wij kunnen advies geven over geschikte zonbescherming, afgestemd op jouw huidtype.
Actinische keratose ontstaat door langdurige blootstelling aan UV-straling, wat leidt tot beschadiging van het DNA in huidcellen. Dit veroorzaakt abnormale verhoorning en celgroei. Factoren die bijdragen aan het ontstaan zijn:
Actinische keratosen zijn meestal asymptomatisch, maar kunnen soms klachten veroorzaken zoals:
Actinische keratose gaat meestal niet vanzelf over en de afwijkingen verergeren vaak in de loop der jaren. Ongeveer 10% van de patiënten met actinische keratosen ontwikkeld binnen tien jaar een plaveiselcelcarcinoom. Dit risico neemt toe naarmate iemand meer plekjes heeft. Bij patiënten met minder dan vijf actinische keratosen is het risico op huidkanker laag: ongeveer 1%. Behandeling van actinische keratose kan niet alleen de huid verbeteren, maar mogelijk ook de kans op het ontstaan van plaveiselcelcarcinoom verkleinen.
Actinische keratosen komen vooral voor bij:
Actinische keratose presenteert zich als kleine, ruwe, verhoornde plekjes op de huid die in eerste instantie beter te voelen dan te zien zijn. De kleur varieert meestal van huidskleurig tot rood. De plekken krijgen een dikke, schilferende laag als ze dikker worden en bloeden soms relatief makkelijk, vooral bij schuren. Actinische keratose komt vooral voor in het gezicht, op de schedelhuid, handruggen en onderarmen. Deze gebieden worden immers regelmatig aan de zon blootgesteld. Vaak vertoont de huid ook andere tekenen van zonbeschadiging (photoaging), zoals bruine vlekken en rimpels. Na verloop van jaren kan een deel van deze plekjes uitgroeien tot plaveiselcelcarcinoom, een vorm van huidkanker. Er zijn ook een aantal bijzondere vormen van actinische keratose:
De diagnose actinische keratose wordt meestal gesteld op basis van het klinische beeld. Bij Kliniek Ebbelaar beoordelen wij alle huidafwijkingen zorgvuldig met een dermatoscoop, een speciale loep met verlichting die helpt om de structuur en kenmerken van de plekjes beter zichtbaar te maken. Daarnaast maken we gedetailleerde foto’s met de Visia® om het effect van behandelingen te volgen. Soms is een biopt nodig om andere huidaandoeningen uit te sluiten. Actinische keratose kan lijken op:
Wil je meer weten over de behandelingsmogelijkheden? Neem gerust contact met ons op voor een persoonlijk consult.