Trichostasis spinulosa
Wat is trichostasis spinulosa?
Trichostasis spinulosa is een huidaandoening waarbij meerdere kleine haartjes vast blijven zitten in een porie. Dit veroorzaakt zwarte puntjes die vaak lijken op mee-eters. Het is waarschijnlijk een vrij veelvoorkomende, maar vaak niet herkende aandoening. Trichostasis spinulosa is onschuldig. Wel kan het cosmetisch storend zijn, vooral wanneer de afwijkingen in het gezicht zitten of wanneer zij duidelijk zichtbaar zijn op de neus of wangen.
Hoe ziet trichostasis spinulosa eruit?
Kenmerkend zijn kleine zwarte puntjes op de neus en in het gezicht die lijken op open mee-eters (comedonen). De afwijkingen zijn meestal zeer klein, vaak ongeveer 1 millimeter, en bestaan uit één verwijde haarfollikel waarin meerdere fijne vellusharen parallel naast elkaar vastzitten in een keratine- en talgplug. Soms bevat één follikel wel tientallen haartjes. Hierdoor kan het beeld sterk lijken op acne of gewone mee-eters. Bij nauwkeurig kijken, of met vergroting, zijn soms meerdere haartjes per porie zichtbaar. De afwijkingen zitten vooral op de neus, neusvleugels, wangen, jukbeenderen, het voorhoofd en soms in de nek, maar kunnen ook op andere delen van het lichaam voorkomen.
Hoe ontstaat trichostasis spinulosa?
De exacte oorzaak van trichostasis spinulosa is niet bekend. Waarschijnlijk speelt een stoornis in de normale afvoer van kleine vellusharen uit de haarfollikel een rol. In plaats van dat deze haartjes normaal naar buiten komen, blijven zij opgesloten in de follikelopening. Tegelijkertijd ontstaat een keratinestapeling, waardoor een plug wordt gevormd waarin de haartjes vast komen te zitten. De zwarte verkleuring berust niet op een ontstekingsreactie, maar wordt waarschijnlijk mede veroorzaakt door oxidatie en door bacteriële producten in de plug. Als mogelijke bevorderende factoren worden onder meer genoemd: blootstelling aan ultraviolet licht, hitte, stof en vuil, vettige of oliehoudende producten, irriterende huidproducten zoals bepaalde zepen en langdurig gebruik van lokale corticosteroïden.
Bij wie komt trichostasis spinulosa voor?
Er worden grofweg twee klinische vormen onderscheiden:
- De klassieke, niet-jeukende vorm: Deze vorm komt vooral voor bij volwassenen en oudere mensen. De afwijkingen zitten meestal in het gezicht, met name op de neus en wangen. Er is doorgaans geen ontsteking en meestal ook geen jeuk.
- De jeukende vorm: Deze variant wordt vaker gezien bij jongere patiënten en kan behalve in het gezicht ook op de romp en extremiteiten voorkomen. De huid kan dan wat ruwer aanvoelen, soms met lichte schilfering. Door wrijven, krabben of manipuleren kunnen roodheid en zwelling rondom de afwijkingen ontstaan.
Hoe wordt de diagnose gesteld?
De diagnose acne wordt meestal gesteld op basis van het klinische beeld: de arts beoordeelt de huid en bekijkt waar de huidafwijkingen zich bevinden en hoe ze eruitzien. Soms kan aanvullend onderzoek nodig zijn om andere oorzaken uit te sluiten.
Acne kan lijken op papulopustulaire rosacea, periorale dermatitis, Pityrosporon en Demodex folliculitis, milia, lupus miliaris disseminatus faciei, trichostasis spinulosa, miliaria rubra, steatocystoma multiplex en syringomen.
